أحمد بن محمد مسكويه الرازي ( مترجم : ابو القاسم امامى و على نقى منزوى )
124
تجارب الأمم ( فارسى )
امروزش ، از كارهاى فردا باز ندارد . از چاپلوسان بيشتر از آنان كه از وى دورى كنند ، بترسد ، از ويژگان بد ، بيش از تودهء بد بپرهيزد . شهريار تا آنگاه كه راست آوردن ويژگان را نياغازد ، نبايد كه در انديشهء راست آوردن توده ، برآيد . - « بدانيد ، هر پادشاهى را نزديكانى و نزديكان او را نزديكانى است ، و هر يك از اين نزديكان را نيز نزديكانى باشد ، تا آنجا كه همهء مردم ، بدين گونه به هم بپيوندند . شاه اگر ، نزديكان خويش را راست آرد ، هر يك از آنان نيز با نزديكان خويش چنين كنند تا سرانجام مردم همگى راست آيند . [ 65 ] - « بدانيد كه شاه ، گاه ، كاستىهاى خويش كوچك گيرد ، چرا كه كسى رو در روى او از آن سخنى نگويد . گمان كند كه چون با وى نگويند ، در ميانهء خويش نيز پنهان مىدارند . اگر درمان نكند كار به فرمان بردن از هوس بكشد كه اين خود سرانجام بر مرد چيره شود ، و كارش بالا گيرد ، چيزى كه درماناش از تودهء خوار دشوار باشد ، چه رسد به شاهى كه چيره است و آن چه خواهد بكند . - « از يك چيز بپرهيزيد ، كه از دير باز ، هر گاه از آن بياسودم زيان ديدم ، و چون پرهيز كردم سود بخشيد . از فاش كردن راز در برابر كودكان و پيشگران خويش بپرهيزيد كه آنان اگر چه كوچكاند ، كوچك در پراكندن راز نباشند ، و چون بگويند ، در جايى گويند كه خوشايندتان نباشد . چه از سر لغزش ، چه از بدانديشى ، كه لغزش بيشتر باشد . سخن با بلندپايگان گوييد ، و نواخت با رزمندگان كنيد ، و خوشرويىتان با موبدان باشد ، و راز خويش به كسى بسپريد كه سود و زيان و نام و ننگ آن به وى پيوسته باشد . - « بدانيد كه خوشگمانى كليد باور راستين است . شما نيكى برخى را و بدى برخى ديگر را ، باور داريد ، و به نيكى برخى و بدى برخى ديگر ، در گمان باشيد . كسانى كه نيكى و بدىشان را باور كردهايد ، چنان كنيد كه آنان نيز ، نيكى و بدىتان را باور كنند ، و كسانى كه به نيكى و بدىشان در گمان باشيد ، بايد چنان كنيد كه آنان نيز به نيكى و بدىتان در كار خويش ، در گمان باشند . در آن هنگام نيكى نيكان آشكار گردد و چون با گمان برابر نباشد ، شاد گردند ، بدى بدان نيز ، خود نمايد ، و گمانها راست آيد و از بدىشان پشيمان شوند . - « بدانيد ، چند گاه است كه در آن ، اهريمن ، به چيره شدن بر شما اميد بندد . از